ChatGPT ve yapay zekaya APA/MLA ile nasıl atıf yapılır? 2026 rehberi
Ödevinizde ChatGPT, Gemini veya Claude'dan yararlandınız — peki bunu nasıl kaynak göstereceksiniz? Yapay zeka çıktısını gizlemek intihal, doğru göstermek ise akademik dürüstlüktür. Bu rehberde APA 7 ve MLA 9'un resmî yapay zeka atıf kurallarını, metin içi göndermeyi, sohbet kaydını eklemeyi ve dikkat edilmesi gereken etik noktaları örneklerle açıklıyoruz.
Yapay zekaya nasıl atıf yapılır?
Üretici. (Yıl). Model (sürüm) [Büyük dil modeli]. URL. Metin içinde (OpenAI, 2026) yazılır. MLA 9'da atıf, kullandığınız istemle başlar: "İstem metni" istemine yanıt. Model, sürüm, Üretici, tarih, URL. Her iki stilde de kullandığınız sohbeti çalışmanın ekinde saklamanız önerilir.
Yapay zeka atıfı yeni bir konu olduğu için Türkçe kaynakların çoğu bunu boş bırakır. Oysa hem APA hem MLA 2023'ten bu yana bu tür kaynaklar için net kurallar yayımladı. Aşağıda her ikisini örnekleriyle veriyoruz; künyeyi hızlıca üretmek için kaynakça oluşturucumuzda "Web sitesi" tipini kurum yazar olarak da kullanabilirsiniz.
APA 7 ile ChatGPT'ye atıf
Üretici. (Yıl). Model adı (sürüm tarihi) [Büyük dil modeli]. URLKaynakça örneği:
OpenAI. (2026). ChatGPT (14 Mart 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. https://chat.openai.com
Metin içi: (OpenAI, 2026) — cümle içinde: OpenAI'nin ChatGPT modeline (2026) göre…
- Yazar, modeli üreten kuruluştur (OpenAI, Google, Anthropic) — yani modelin adı değil, firmanın adı.
- Model adı (ChatGPT) italik yazılır; kullandığınız sürüm tarihi parantez içinde belirtilir, çünkü model sürümden sürüme değişir.
- Köşeli parantezle
[Büyük dil modeli]tür etiketi eklenir (İngilizcesi Large language model). - APA, yapay zekanın ürettiği uzun yanıtları çalışmanın ekinde (appendix) sunmanızı önerir; böylece okur yanıtı görebilir.
MLA 9 ile ChatGPT'ye atıf
"İstem metniniz" istemine yanıt. Model Adı, sürüm, Üretici, Gün Ay Yıl, URL.Kaynakça örneği:
"Uzaktan eğitimin öğrenci motivasyonuna etkisini özetle" istemine yanıt. ChatGPT, GPT-4 sürümü, OpenAI, 14 Mart 2026, chat.openai.com.
Metin içi: MLA'da parantez içinde kullandığınız istem kısaltılarak verilir: ("Uzaktan eğitimin").
MLA'nın yaklaşımı APA'dan felsefi olarak ayrılır: MLA yanıtı doğuran istemi (soruyu) atıfın merkezine koyar, çünkü aynı modele farklı istemler farklı çıktı verir. Bu ayrım, APA ve MLA arasındaki genel "yıl mı, metin mi?" farkının yapay zekaya yansımasıdır.
Gemini, Claude ve diğer modeller
Kural her model için aynıdır; yalnızca üretici ve model adı değişir. Aşağıdaki tablo en yaygın araçların APA 7 karşılıklarını gösterir:
| Araç | Üretici (yazar) | APA 7 kaynakça örneği |
|---|---|---|
| ChatGPT | OpenAI | OpenAI. (2026). ChatGPT (14 Mart 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. https://chat.openai.com |
| Gemini | Google. (2026). Gemini (2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. https://gemini.google.com | |
| Claude | Anthropic | Anthropic. (2026). Claude (2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. https://claude.ai |
| Copilot | Microsoft | Microsoft. (2026). Copilot (2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. https://copilot.microsoft.com |
Not: Model sürüm adları zamanla değişir; kullandığınız tarihteki sürümü ve erişim adresini kendiniz doğrulayın. URL'ler temsilîdir.
Yapay zeka künyesini hazır al
Kaynakça oluşturucuda "Web sitesi" tipini seçip üreticiyi kurum yazar olarak girin; APA 7 ve MLA 9 künyesini metin içi atıfla birlikte üretsin.
Kaynakça Oluşturucuyu Aç →İstemi (prompt) ve sohbeti çalışmaya eklemek
Yapay zeka yanıtlarının en zayıf yönü, tekrar üretilememesidir: aynı istemi yeniden yazsanız model farklı bir cevap verebilir ve çoğu sohbetin kalıcı bir bağlantısı yoktur. Bu yüzden:
- Paylaşılabilir bağlantı varsa (örneğin ChatGPT'nin "Share" bağlantısı) onu kaynakçadaki URL olarak kullanın.
- Bağlantı yoksa kullandığınız tam istemi ve modelin yanıtını çalışmanızın ekine (appendix) koyun ve metinde "bkz. Ek A" diye gönderin.
- Kullandığınız tarih ve sürümü mutlaka not edin; bunlar künyenin doğrulanabilir tek parçasıdır.
Etik: ne zaman atıf yeter, ne zaman yasak?
Uygulamada üç durum vardır:
- İzin verilen + atıflı: Fikir üretme, özetleme veya dil düzeltme için kullandınız ve bunu belirttiniz — kurumunuz izin veriyorsa sorun yok.
- İzinli ama atıfsız: Kullandınız ama göstermediniz — yanlış. Küçük dil düzeltmeleri bile birçok kurumda beyan gerektirir.
- Tümüyle yasak: Bazı sınav/ödevlerde yapay zeka kullanımı hiç kabul edilmez; bu durumda atıf yapmak da sizi kurtarmaz.
Uydurma kaynak (halüsinasyon) tehlikesi
Büyük dil modelleri, gerçekte var olmayan makale, yazar ve DOI uydurabilir; bunlar ikna edici görünür ama sahtedir. Bu, akademik yazımda yapay zekanın en tehlikeli yanıdır.
Kısacası yapay zeka bir kaynak bulma aracı değil, bir üretim aracıdır. Bulduğu kaynakları teyit etmek sizin sorumluluğunuzdadır. Kaynak doğrulama konusunda daha ayrıntılı APA örnekleri için APA 7 kaynakça rehberimize bakabilirsiniz.